Op weg naar de kunst

Bestel hier onze: Gids naar Nederlandse musea Op weg naar de kunst

bespreekt de eigen collectie van musea in Nederland en elders.

Flevoland: Land Art 4

Deltawerk// Groots en meeslepend

Je zult maar de kans krijgen van twee enorme betonmuren, ieder 240 meter lang, een kunstwerk te maken. Bovendien zijn die muren 7 meter hoog, 80 cm breed. Tussen de muren ligt water, samen 5 meter breed. Het heet Deltawerk//. Er werd 60.000 kubiek meter grond rondom het kunstwerk afgevoerd.
Oorspronkelijk waren de muren een proefmodel van Rijkswaterstaat voor de Deltawerken: de Deltagoot. De Oosterschelde werd op een terrein van het ministerie, in het Waterloopbos bij Marknesse in de gemeente Noordoostpolder, op schaal nagebouwd. In dit schaalmodel werd de kracht van het water getest, zodat men kon berekenen hoe stevig de muren van de dammen moesten worden. Het praktijkmodel is inmiddels veranderd in het kunstwerk Deltawerk//.

In de dan nog onontgonnen polder werden na de oorlog proefmodellen gebouwd voor binnen- en buitenlandse waterstaatprojecten.  Computersimulaties maakten de proefprojecten op schaal overbodig en in 1996 werd dit Madurodam van de waterwerken aan Natuurmonumenten overgedragen. Er zijn nog veel meer resten van de proefprojecten die langzamerhand door de natuur worden overwoekerd. Dat was ook het geval met de Deltagoot.
Toen het bos in 2016 door Natuurmonumenten heringericht werd, zagen RAAAF (Rietveld Architecture – Art Affordances ) en atelier de Lyon (het bureau van kunstenaar Erick de Lyon) een kans er een kunstwerk van te maken. Erik Rietveld en Erick de Lyon werkten al eerder samen in bekroonde projecten waar ze ingrepen deden in bestaande projecten en zo iets nieuws tot stand brachten. Ze hebben beiden een band met architectuur.

Om van de Deltagoot het kunstwerk Deltawerk// te maken wilden ze het enorme formaat laten zien. Daarvoor moesten de muren worden uitgegraven. Daarvoor waren 6.000 vrachtautoritjes nodig. Met een deel van de afgegraven grond zijn nieuwe paden aangelegd en een talud waar gras en wilde bloemen groeien. Soms valt een klein groen boompje op, dat naast dit enorme kunstwerk een varen lijkt.


Deltawerk//, RAAAF & Atelier de Lyon, 2018

Twee muren met water er tussen levert echter geen kunstwerk op. Dat is weliswaar een imposante vorm. maar ook een saaie bedoening. Dus besloten ze er in een ritmische regelmaat delen uit te zagen. Die losse stukken werden in verschillende graden gekanteld. Zo maak je van de eens zo compacte muur een ritmische deining van platen: Landart. Rietveld en de Lyon benadrukken door die ingreep de kwetsbaarheid van technische constructies. De omgevallen delen zouden ons moeten laten denken aan de mogelijk vernielende kracht van de natuur.
Als je op de talud staat, lijkt Deltawerk// een gigantische legoconstructie die een mep heeft gekregen. De zware logge betonnen delen lijken wel lichte panelen. Het ritme en de mate van kanteling geven het werk iets speels en lichtvoetigs. Op een stralende dag met helder blauwe lucht en witte wolken weerkaatsen de vormen in het water. Prachtig: zodra er een rimpeling in het water ontstaat, komt de weerkaatsing op de muren in beweging. De schaduwen worden dieper en de lichte delen helderder.


Deltawerk//, RAAAF & Atelier de Lyon, 2018

Als je van het pad Deltawerk// inloopt, word je omgeven door de enorme betonwanden, een beklemmende ervaring. Even vroeg ik me af of de boel zou blijven staan. Tegelijkertijd realiseerde ik me dat er technische ingrepen zijn verricht die de vallende blokken hebben bevriezen in hun val.


Deltawerk//, RAAAF & Atelier de Lyon, 2018

Hoe wankel het lijkt, omvallen zal het niet. Het geeft het logge kunstwerk een vrolijke speelsheid. Door er éénmaal omheen te lopen, heb je al een halve kilometer gewandeld! Je ziet dat iedere kant een eigen ritme heeft. Dwalend door Deltawerk kom je heel veel verschillende vormen tegen en vallen details op. De muren zijn verzaagd en soms zijn de randen zijn nog gekarteld. Er zijn ook sporen van de inmiddels roestige ijzeren gedraaide delen van het spanbeton. Soms zie je slechts het spoor van zo’n staaf. Elders valt een klein plantje op dat uit een muur groeit. Als je van de talud afloopt lijkt de linker binnenkant van Deltawerk// de gevel van een kantoorgebouw met een binnenvijver. De spleten zijn dan ramen van kantoren.


Deltawerk//, RAAAF & Atelier de Lyon, 2018

Deltawerk// is imposant, imponerend en ongelofelijk leuk om door te dwalen. Door de tegenstelling tussen het maakwerk en de natuur ging ik beter kijken, beter opletten. Ik vond het betoverend in die zin dat ik niet verrast zou zijn geweest als het witte konijn uit Alice in Wonderland er had rondgelopen. Deltawerk// hoort bij mijn favoriete kunstwerken uit de Landart serie in de Flevopolder.

Adres: Voorsterweg 34, 8316 PT Marknesse

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.